عبد الرحمن جامى
13
أشعة اللمعات ( فارسى )
- تعالى شأنه - سپس امام عليه السّلام در توضيح مطلب مىفرمايد : « يسمع بما يبصر ، و يبصر بما يسمع » يعنى حدود و ماهيّات ، ذات خودشان را در آن ذات اقدس دادند و به يك حقيقت موجود تبديل شدند . با بيان اين مختصر ، چنين نتيجه گرفته مىشود كه انسان داراى عقل سليم ، نبايد بدون ژرفانديشى ، مطالب عاليه ( فلسفه و عرفان ) را انكار كند ؛ وانگهى نبايد مقام و منزلت ژرفانديشان از فقهاى اماميه را كه در اوج معرفت هستند ، به مرتبهء سادهانديشى پايين بياورد و به خيال خدمت به مذهب ، بزرگان تشيّع را ، مانند حكيم طوسى ، علّامه حلّى ، ابن ابى جمهور احسايى و فيض كاشانى و غيره ، از زمره - ژرفانديشان خارج سازد . نكته قابل توجّه اين است كه معصوم ، منحصر در چهارده ذوات مقدسه ائمّه معصومين عليهم السّلام مىباشد و خطا در غير ايشان ، جائز و چنانكه معروف است ، خطاى بزرگان مانند خودشان بزرگ است ، گويى خداوند متعال با لغزشهايى كه بزرگان و سرشناسان از فلاسفه و عرفا مرتكب شدهاند - كه به برخى از آنها اشاره خواهد شد - به بشر فهمانده كه شيطان در كمين افراد نشسته است ؛ جايى كه از قول شيطان نقل مىفرمايد : لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ « 1 » من در كمين بشر و در متن صراط مستقيم نشستهام و آنها را از راه راست منحرف خواهم ساخت . بهطورىكه بعضى از سرشناسان اين طايفه ( عرفا ) در زلّاتى غير قابل عفو و اغماض افتادهاند كه تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ * ؛ « 2 » امّا بااينهمه ، خود حقّ تعالى فرمان مىدهد كه : وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى ؛ « 3 » عداوت با قومى ، شما را وادار نكند كه در حقّ آنها با عدالت رفتار نكنيد ، عدالت را مراعات كنيد كه نزديكتر به تقواست . ما به تبعيت از قرآن كريم و با برائت از آنها ، مطالب حقّه را از آنها مىگيريم . اكنون به بيان شطرى از انحرافات ربّ النوع عرفان نظرى ، محيى الدّين بن عربى ، مىپردازيم : 1 . وى در مورد حضرت سيّد الشّهداء عليه السّلام چنين آورده است : « إنّ يزيد إمام زمانه ، و خليفة اللّه فى أرضه ، و خروج الحسين [ الإمام عليه السّلام ] كان غير مشروع ، و انّ الحسين قتل بشريعة
--> ( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 16 . ( 2 ) . مريم ( 19 ) آيهء 90 . ( 3 ) . مائده ( 5 ) آيهء 8 .